Van tijd tot tijd laait de discussie over de politieke positie van de Koningin weer op. Zo zou ze teveel macht hebben die ondemocratisch verworven is, het zou een louter ceremoniële functie moeten worden volgens tegenstanders. Voordat we hierover kunnen oordelen zullen we eerst eens moeten bekijken wat de rol van de koningin momenteel precies is en welke bevoegdheden zij heeft.
Deel van de regering
Officieel maakt de Koningin deel uit van de regering. Ze is in deze rol onschendbaar. Dit betekent dat de verantwoordelijkheid altijd ligt bij de rest van de regering; de staatssecretarissen en ministers. Tevens zijn de ministers verantwoordelijk voor het gedrag van alle leden van het Koninklijk Huis. Daarnaast spreekt de Koningin wekelijks met de premier. Deze gesprekken vinden plaats achter gesloten deuren, en het is niet bekend wat hier precies besproken of beslist wordt.
Wetten
De macht van de Koningin komt voornamelijk tot uiting in het ondertekenen van nieuwe wetten. Een wet is namelijk pas officieel van kracht wanneer de koningin deze heeft ondertekend. In theorie is het dus zo dat de Koningin de macht heeft om wetten tegen te houden. Dit is nog nooit voorgekomen, maar dat betekent niet dat dit nooit zou kunnen gebeuren. In Belgie is dit bijvoorbeeld in 1990 voorgekomen toen Koning Boudewijn vanwege gewetensbezwaren een wet over abortus niet wilde tekenen. Tegenstanders stuit tegen de buik dat iemand die niet democratisch is gekozen, op deze manier zoveel potentiële macht kan uitoefenen en willen dit dan ook afschaffen.
Formatie
Tijdens de formatie heeft de Koningin ook een zeer machtige positie. De Koningin benoemd namelijk de informateurs en formateurs en geeft hen de opdrachten. Hierin maakt ze af en toe keuzes die niet door de publiek opinie gedragen worden. Het lastige is dat deze keuzes zijn vrijwel per definitie politiek gekleurd te noemen zijn. Formateurs met verschillende politieke achtergronden zullen verschillende keuzes maken tijdens het formatieproces. Tijdens de laatste formatie bijvoorbeeld vroeg de Koningin Tjeenk Willink mogelijkheden te onderzoeken terwijl een meerderheid in de Tweede Kamer had geadviseerd Ivo Opstelten als informateur te benoemen.
Foto: Emiel Ketelaar, FrozenImage (FrozenImage via Wikiportrait) via Wikimedia Commons